Embryoclassificatie en slagingspercentages bij IVF begrijpen

Op deze pagina:

Hoe embryo’s ontstaan bij IVF

De verschillende stadia van embryo’s per dag

Embryobeoordelingssystemen

Hoe ASEBIR-graderingen worden bepaald

Het Gardner blastocystgradatiesysteem: wat 4AA-, 5AA- en 6AA-embryo’s betekenen

Wie beoordeelt embryo’s?

Embryobeoordeling en slagingskansen

Hoe embryobeoordeling werkt samen met PGT-A

Wat er gebeurt na de embryobeoordeling

Veelgestelde vragen

Hoe embryo’s ontstaan bij IVF

Voordat we ingaan op de beoordeling, kijken we even naar hoe embryo’s worden gevormd. Als je dit proces begrijpt, valt alles veel beter op zijn plek.

Stap 1: De eierstokken stimuleren

In de eerste fase van IVF worden de eierstokken met medicatie gestimuleerd om meerdere follikels aan te maken. Follikels zijn kleine met vocht gevulde blaasjes die elk een onrijpe eicel bevatten. Het doel is om meerdere eicellen tegelijk te laten rijpen, in plaats van de enkele eicel die bij een natuurlijke cyclus vrijkomt. Je krijgt regelmatig echo’s en bloedonderzoeken zodat je arts de groei van de follikels en de hormoonwaarden kan volgen.

Wil je meer weten over IVF? Lees dan onze Beginnersgids hier.

Stap 2: De eicellen puncteren

Zodra de follikels de juiste grootte hebben bereikt, voert de arts een kleine ingreep uit om de eicellen te oogsten. Dit duurt doorgaans ongeveer 15 minuten en kan gebeuren onder lichte sedatie. In het laboratorium onderzoeken embryologen de vloeistof uit elk follikel, halen de eicellen op en plaatsen ze in een oplossing die de omstandigheden in je lichaam nabootst.

Stap 3: Bevruchting

Er zijn twee manieren om eicellen te bevruchten:

Conventionele IVF: Een spermamonster wordt in het laboratorium behandeld en geoptimaliseerd om de sterkste en meest beweeglijke zaadcellen te selecteren. De eicellen worden vervolgens een nacht samen geplaatst met meer dan 100.000 zaadcellen in een speciaal kweekmedium, zodat bevruchting kan plaatsvinden.

ICSI (intracytoplasmatische sperma-injectie): Embryologen injecteren één zorgvuldig geselecteerde zaadcel rechtstreeks in elke rijpe eicel. Dit maakt een succesvolle bevruchting mogelijk, zelfs wanneer de kwaliteit, het aantal of de beweeglijkheid van de zaadcellen erg laag is.

Stap 4: Embryokweek en monitoring

Na de bevruchting groeien de embryo’s in speciale incubatoren die temperatuur, zuurstof en luchtvochtigheid reguleren. Moderne time-lapse-incubatoren maken continu foto’s van elk embryo, zodat embryologen de ontwikkeling kunnen volgen zonder ze te storen.

Stap 5: Embryo Ontwikkeling

Embryologen controleren de embryo’s elke dag en beschrijven ze per ontwikkelingsstadium.

De verschillende stadia van embryo’s per dag

Dag 1: Zygote

Twee kleine cirkels (pronuclei) zijn zichtbaar, wat aantoont dat de eicel en zaadcel zijn samengekomen. Hieronder zie je een afbeelding van een bevruchte eicel op dag 1 van de ontwikkeling.

Dag 2: Deling

Het embryo deelt zich in twee tot vier cellen. Hieronder zie je een afbeelding van een menselijk embryo op dag 2 met meerdere vroege cellen.

Dag 3: Deling

Nu ongeveer acht cellen; embryologen letten op grootte en vorm. Hieronder zie je een afbeelding van een menselijk embryo op dag 3 met meerdere cellen.

Dag 4: Morula

De cellen vormen een dichte bal.

Dag 5-6: Blastocyst

Er vormt zich een vloeistofholte en twee structuren worden zichtbaar: de binnenste celmassa, die de baby wordt, en het trofectoderm, dat de placenta vormt. Hieronder zie je een afbeelding van een menselijke blastocyst op dag 5 of 6.

Wanneer een embryo het blastocyststadium bereikt, is het klaar om beoordeeld te worden via een blastocystbeoordelingssysteem (ook wel embryobeoordeling genoemd).

Wat embryobeoordeling betekent

Embryobeoordeling is de manier waarop embryologen vastleggen wat ze onder de microscoop zien. Het beschrijft hoe goed een embryo zich heeft ontwikkeld op het moment dat het een blastocyst is geworden.

Zie het als een gedetailleerd voortgangsrapport. Beoordeling helpt bepalen welk embryo als eerste wordt teruggeplaatst, welke worden ingevroren voor later gebruik, en welke genetisch worden getest — maar het kan nooit garanderen welk embryo tot een zwangerschap zal leiden.

Embryobeoordelingssystemen

Verschillende klinieken hanteren verschillende beoordelingssystemen. Internationaal wordt het meest gebruikgemaakt van het blastocystbeoordelingssysteem van Gardner en Schoolcraft, maar Ferticentro volgt het ASEBIR-embryobeoordelingssysteem, dat in heel Spanje en Portugal wordt toegepast.

Beide systemen classificeren embryo’s op basis van een zorgvuldige beoordeling van drie belangrijke factoren:

• het uiterlijk van de binnenste celmassa (de cellen waaruit de baby zal ontstaan)
• de ontwikkeling van het trofoblast (de cellen waaruit de placenta zal ontstaan), en
• de mate van expansie van de blastocyst.

Hoe ASEBIR-graderingen worden bepaald

ASEBIR gradeert embryo’s van A tot D op basis van drie factoren:

1. Binnenste celmassa (ICM) – de groep cellen die de baby wordt.
2. Trofectoderm (TE) – de buitenste laag die de placenta vormt.
3. Blastocystexpansie – hoeveel het embryo is uitgezet ter voorbereiding op innesteling.

Elk kenmerk wordt beoordeeld van A (beste) tot D (laagste).

Als een embryo bijvoorbeeld wordt beschreven als een uitgezette blastocyst met een binnenste celmassa (ICM) van graad A en een trofectoderm (TE) van graad B, staat er op je rapport Graad A. Dit betekent dat het embryo goed is uitgezet, dat de celgroep die de baby vormt (ICM) er uitstekend uitziet, en dat de buitenste laag die de placenta vormt (TE) er ook goed uitziet.

Het Gardner blastocystgradatiesysteem: wat 4AA-, 5AA- en 6AA-embryo’s betekenen

Veel klinieken, vooral buiten Spanje en Portugal, gebruiken een genummerd systeem (het Gardner en Schoolcraft graderingssysteem) om het blastocyststadium te beschrijven. Bij deze aanpak geeft het cijfer aan hoe uitgezet het embryo is, terwijl de twee letters de kwaliteit van de belangrijkste structuren beschrijven:

• Het cijfer verwijst naar het blastocyststadium (expansie)
• De eerste letter verwijst naar de binnenste celmassa (ICM) — de celcluster die de baby wordt.
• De tweede letter verwijst naar het trofectoderm (TE) — de buitenste cellaag die de placenta vormt.

Zo worden enkele van de meest voorkomende graderingen beschreven:

• Een 4AA-embryo is een volledig uitgezette blastocyst met een uitstekende binnenste celmassa en trofectoderm.
• Een 5AA-embryo is een hatchende blastocyst, wat betekent dat het uit zijn schaal begint te komen, ook met uitstekende celkwaliteit.
• Een 6AA-embryo is een volledig gehatcht blastocyst dat zich volledig van zijn schaal heeft losgemaakt en uitstekende kwaliteit vertoont in zowel de binnenste celmassa als het trofectoderm.

Niet alle embryo’s hebben “AA”-graderingen, en dat is volkomen normaal.

• Een 4AB-embryo heeft bijvoorbeeld een uitstekende binnenste celmassa, maar een iets minder compact of ongelijkmatig trofectoderm.
• Een 4BB-embryo heeft een goede kwaliteit in beide opzichten — niet perfect onder de microscoop, maar toch met een sterk potentieel voor innesteling en zwangerschap.
• Zelfs embryo’s met gradering 4BC, 4CB of 4CC kunnen leiden tot gezonde geboorten, al zijn hun innestelingskansen doorgaans lager.

Wat het meest telt, is niet de perfectie onder de microscoop, maar of het embryo in staat is om zich normaal verder te ontwikkelen. Er zijn al veel gezonde baby’s geboren uit embryo’s die als “gemiddeld” of zelfs “lagere kwaliteit” waren beoordeeld.

Wie beoordeelt embryo’s?

Achter elk beoordelingssysteem staat een team van zeer bekwame embryologen die hun expertise inzetten voor elk embryo dat ze beoordelen. Zoals dr. Barauna uitlegt:

“Om al deze procedures veilig en effectief te kunnen uitvoeren, is een goed opgeleid en ervaren laboratoriumteam van essentieel belang. Bekwame embryologen zijn cruciaal voor een nauwkeurige beoordeling van embryo’s, het uitvoeren van veilige biopsieën wanneer dat nodig is, en het integreren van laboratoriumbevindingen in de klinische besluitvorming op een manier die het succes van patiënten echt ondersteunt.”

Bij Ferticentro combineren we deze menselijke expertise met geavanceerde technologie. We geloven sterk in het combineren van wetenschap met innovatie. Naast de expertise van onze embryologen maken we gebruik van een kunstmatig intelligentiesysteem dat de besluitvorming ondersteunt.

“Nadat de embryoloog de beoordeling heeft uitgevoerd, kent de AI-tool een score toe van 0 tot 10, op basis van gegevens die gedurende vijf dagen van de embryo-ontwikkeling zijn verzameld. Dit helpt ons het embryo met het hoogste implantatiepotentieel te selecteren, waardoor patiënten de beste kans op succes krijgen.”

Deze aanpak zorgt ervoor dat elk embryo twee keer wordt beoordeeld: eenmaal door een ervaren embryoloog met behulp van het ASEBIR-systeem en eenmaal door AI-software die duizenden ontwikkelingspatronen analyseert. Samen maken ze de embryoselectie zo objectief en betrouwbaar mogelijk.

Embryobeoordeling en slagingskansen

Embryobeoordeling geeft goede aanwijzingen, maar het is geen exacte wetenschap. Elk beoordelingssysteem geeft de kwaliteit op een iets andere manier weer.

Internationaal wordt het meest gebruikgemaakt van het blastocystbeoordelingssysteem van Gardner en Schoolcraft, terwijl Ferticentro het ASEBIR-embryobeoordelingssysteem hanteert, dat in heel Spanje en Portugal wordt toegepast. Beide benaderingen zijn erop gericht om de embryo’s met de grootste kans op innesteling te selecteren.

Geschatte slaagkansen met het ASEBIR-systeem

Het ASEBIR-embryobeoordelingssysteem, dat bij Ferticentro wordt gebruikt, classificeert embryo’s van A tot D op basis van drie kernkenmerken: de binnenste celmassa, het trofectoderm en de mate van blastocystexpansie.

• Graad A: Uitstekende morfologie, symmetrische cellen, sterk potentieel.
• Graad B: Goede morfologie met kleine onregelmatigheden, nog steeds hoog innestelingspotentieel.
• Graad C: Matige kwaliteit, met enige ongelijkmatigheid in structuur of ontwikkeling.
• Graad D: Lagere kwaliteit; innesteling is wel mogelijk, maar minder waarschijnlijk.

Onderzoek toont aan dat innestelingskansen binnen het ASEBIR-systeem een vergelijkbaar patroon volgen als bij Gardner:

• Graden A en B hebben het beste potentieel voor zwangerschap,
• Graad C kan nog steeds leiden tot gezonde baby’s, en
• Graad D heeft lagere innestelingskansen, maar wordt niet uitgesloten.

Gezien de lage slaagkansen van graad D-embryo’s worden deze bij Ferticentro niet ingevroren of teruggeplaatst.

Geschatte slaagkansen met het ASEBIR-systeem:

Geschatte slagingskansen met het Gardner-systeem

Studies die embryokwaliteiten en implantatie-uitkomsten vergelijken, tonen een algemeen patroon:

Deze cijfers laten trends zien, geen garanties. Veel succesvolle zwangerschappen komen van embryo’s die er onder de microscoop “gemiddeld” uitzagen.

Andere factoren die de slagingskansen beïnvloeden

Het succes van een zwangerschap hangt ook af van verschillende andere factoren, zoals:

• De leeftijd van de vrouw en de kwaliteit van haar eicellen – de gezondheid van eicellen neemt van nature af met de leeftijd, wat de embryonale ontwikkeling beïnvloedt.
• De kwaliteit van het sperma – de beweeglijkheid, vorm en DNA-integriteit van zaadcellen beïnvloeden allemaal de bevruchting en de embryogroei.
• De baarmoederomgeving – een gezond, ontvankelijk endometrium is essentieel voor innesteling.
• Het toeval – want zelfs het beste embryo nestelt soms niet in, en de geneeskunde kan niet elke uitkomst verklaren.

Wat beide systemen gemeen hebben, is dat ze op waarschijnlijkheid zijn gebaseerd: ze geven een inschatting van de kans op succes, niet van het uiteindelijke resultaat. Elk embryo is uniek, en elke zwangerschap hangt af van tal van factoren die verder gaan dan wat er onder de microscoop te zien is.

Omdat bij het beoordelen van embryo’s de nadruk ligt op wat embryologen onder de microscoop kunnen waarnemen, zegt dit niets over de genetische gezondheid van een embryo.

Twee embryo’s kunnen qua kwaliteit identiek lijken, maar het ene kan chromosomaal normaal zijn en het andere niet.

Om die reden kiezen veel IVF-patiënten — met name vrouwen boven de 35 of met een geschiedenis van miskramen — ervoor om morfologische beoordeling te combineren met PGT-A (preïmplantatie genetische testing voor aneuploidie). Samen geven deze benaderingen een helderder en vollediger beeld van welke embryo’s de grootste kans hebben om uit te groeien tot een gezonde zwangerschap.

Volgens Dr. Bruno Barauna, Laboratory Quality Director en embryoloog bij Ferticentro:

“Hoewel deze beoordeling geen uitsluitsel geeft over de genetische gezondheid van een embryo, biedt ze ons waardevolle aanwijzingen over welke embryo’s een grotere kans hebben om chromosomaal normaal (euploïd) te zijn en welke een beter innestelingspotentieel hebben. Aangezien we te maken hebben met menselijke biologie, zijn er natuurlijk geen garanties – het gaat hier om waarschijnlijkheden die zijn gebaseerd op huidig wetenschappelijk onderzoek.”

Hoe embryobeoordeling werkt samen met PGT-A

PGT-A (preïmplantatie genetische testing voor aneuploidie) is een optionele test waarbij een paar cellen uit de buitenste laag van het embryo (het trofectoderm) worden geanalyseerd om te controleren of het embryo het juiste aantal chromosomen heeft.

Embryobeoordeling en PGT-A kijken naar twee verschillende aspecten van de embryogezondheid. Beoordeling richt zich op hoe het embryo er uitziet en zich ontwikkelt, terwijl PGT-A zich richt op de genetische samenstelling. Dr. Barauna legt uit:

“Over het algemeen hebben embryo’s met een hogere morfologische kwaliteit een hogere kans om euploïde te zijn dan embryo’s van lagere kwaliteit.”

Hij voegt toe dat het om waarschijnlijkheden gaat, niet om zekerheid:

“Dit is echter geen garantie — het blijft een kwestie van kansen.”

Dr. Barauna voegt daar ook aan toe dat leeftijd een belangrijke rol speelt:

“Een andere belangrijke factor die van invloed is op de euploïdiepercentages is de leeftijd van de eicellen, die rechtstreeks verband houdt met de kwaliteit ervan. De kwaliteit van de eicellen neemt aanzienlijk af na het 35e levensjaar en nog sterker na het 40e levensjaar.”

Daarom moedigt Ferticentro patiënten aan om beoordeling en PGT-A als aanvullende, niet concurrerende hulpmiddelen te zien. Dr. Barauna zegt:

“Hoewel embryomorfologie waardevolle informatie geeft, kan het op zichzelf niet bepalen of een embryo chromosomaal normaal is. PGT-A-testen kan daarom een belangrijk aanvullend hulpmiddel zijn, zelfs voor embryo’s die er onder de microscoop minder ideaal uitzien, aangezien deze toch euploid kunnen zijn.”

Eenvoudig gezegd: beoordeling laat zien hoe goed een embryo er uitziet en groeit, terwijl PGT-A onthult of het het juiste genetisch materiaal draagt. Samen geven ze het duidelijkste beeld van het potentieel van een embryo.

Wat er gebeurt na de embryobeoordeling

Zodra de embryo’s zijn beoordeeld, bespreekt het medisch team de vervolgstappen. De opties kunnen zijn:

• Verse embryotransfer – meestal op dag 5 of 6.
• Invriezen (vitrificatie) – embryo’s worden bewaard voor toekomstige cycli.
• PGT-A-testen – in dit geval worden de embryo’s ingevroren. Er wordt een klein biopt genomen uit het trofectoderm (de laag die de placenta vormt) van het embryo en verstuurd voor genetische analyse, terwijl de embryo’s zelf worden gecryopreserveerd. Zodra de resultaten beschikbaar zijn, kan een chromosomaal normaal (euploid) embryo worden ontdooid en in een latere cyclus worden teruggeplaatst. Lees voor meer informatie onze gids over embryoscreening hier.

Wat u ook kiest, uw arts zal u in elke fase uitleggen wat de redenen zijn, wat de mogelijke uitkomsten zijn en welke ondersteuning er beschikbaar is.

Veelgestelde vragen

Is embryobeoordeling belangrijk? 

Ja. De beoordeling van embryo’s geeft belangrijke aanwijzingen over het innestelingspotentieel en de kans op een zwangerschap. Toch kunnen ook embryo’s met een lagere beoordeling uitgroeien tot gezonde baby’s. De grading geeft dus een inschatting van de kans, maar is geen garantie voor het uiteindelijke resultaat.

Is het beoordelen  van een embryo nog belangrijk als het embryo euploïde is? 

Ja, het blijft van belang. Een euploïde embryo (chromosomaal normaal) kan er anders uitzien onder de microscoop. Morfologie helpt te voorspellen welk euploïde embryo de beste kans heeft om in de baarmoeder te nestelen.

Is beoordelen van embryo’s nog relevant bij PGT-A? 

Ja. PGT-A geeft genetische informatie, terwijl beoordeling visuele en ontwikkelingsinformatie geeft. Samen helpen ze artsen te bepalen welk embryo als eerste wordt geplaatst.

Hoe worden embryo’s beoordeeld? 

Embryologen onderzoeken de blastocyst onder een krachtige microscoop. Ze kijken naar drie dingen: de binnenste celmassa (die de baby wordt), het trofectoderm (dat de placenta vormt) en de mate van expansie. Elk kenmerk wordt beoordeeld van A tot D.

Hoe werkt het beoorden van embryo’s? 

Het is een nauwkeurig observatieproces. Embryologen maken gebruik van internationale richtlijnen, zoals die van ASEBIR, om de kwaliteit van embryo’s duidelijk en consistent te beschrijven.

Wat zijn de embryoclassificaties? 

Classificatie loopt van A (beste) tot D (lagere kwaliteit). Veel klinieken gebruiken ook cijfers zoals 4AA of 5AA om expansie en kwaliteit aan te geven.

Wat betekent het cijfer bij embryoclassificatie? 

Het cijfer geeft aan hoe ontwikkeld de blastocyste is:

1 = vroege blastocyst
2 = blastocyst
3 = volledige blastocyst
4 = uitgezette blastocyst
5 = hatchende blastocyst
6 = gehatcht blastocyst
De letters beschrijven de kwaliteit van de binnenste celmassa en het trofectoderm.

Wanneer worden embryo’s beoordeeld? 

Embryo’s worden doorgaans beoordeeld op dag 5 of 6 na de bevruchting, wanneer ze het blastocyststadium bereiken. Sommige klinieken leggen ook vroege stadia vast op dag 2 en 3.

Wat is een 4AA-embryo? 

Een 4AA-embryo is een volledig uitgezette blastocyst met een uitstekende binnenste celmassa en trofectoderm. Het wordt beschouwd als een van de sterkste classificaties.

Wat is een 5AA-embryo? 

Een 5AA-embryo begint uit zijn schil te komen en heeft een uitstekende celkwaliteit. Het wordt vaak als eerste gekozen voor de terugplaatsing of invriezen.

Kan een lager beoordeeld embryo uitgroeien tot een baby? 

Ja. Veel zwangerschappen ontstaan uit embryo’s met een C- of D-score. De classificatie geeft alleen de kans van slagen aan, niet het uiteindelijke lot van het embryo

Kan embryobeoordeling een miskraam voorspellen? 

Nee. Het risico op een miskraam hangt voornamelijk af van de genetische gezondheid en factoren van de moeder. PGT-A geeft meer inzicht in chromosomale problemen.

Wat gebeurt er als geen van mijn embryo’s het blastocyststadium bereikt? 

Dat kan teleurstellend zijn, maar het betekent niet dat je niet zwanger kunt worden. Je arts zal de stimulatie, de eicelkwaliteit en de laboratoriumomstandigheden evalueren om de volgende cyclus aan te passen.

Hebben ingevroren embryo’s lagere slaagkansen? 

Nee, dat is niet meer. Met moderne vitrificatie hebben ingevroren embryo’s na ontdooiing bijna dezelfde slaagkansen als verse embryo’s.

Beïnvloedt leeftijd de embryokwaliteit? 

Ja. De kwaliteit van de eicellen neemt af met de leeftijd, waardoor het na je 35e vaker voorkomt dat embryo’s een onregelmatige celstructuur of tragere groei vertonen.

Vervangt AI de embryologen? 

Nee. AI ondersteunt embryologen door patronen te analyseren die te klein zijn voor het menselijk oog, maar de uiteindelijke beslissingen worden altijd genomen door experts.

Neem contact op met Ferticentro voor meer informatie over het beoordelen van embryo’s en IVF

Bij Ferticentro wordt elk embryo zorgvuldig beoordeeld met behulp van de meest geavanceerde laboratoriumtechnieken en op basis van tientallen jaren klinische ervaring. Of u zich nu voorbereidt op uw eerste IVF-cyclus of PGT-A-onderzoek overweegt, ons team legt elke stap duidelijk uit, zodat u weloverwogen en met vertrouwen keuzes kunt maken.

Neem vandaag nog contact op met ons team voor meer informatie over embryobeoordeling, PGT-A en de gepersonaliseerde behandelingsmogelijkheden die beschikbaar zijn voor jou.